Skip to content
  • https://www.youtube.com/c/SanatsalHareketler
  • https://www.instagram.com/sanatsaalhareketler/?hl=en

Sanatsal Hareketler

  • anasayfa
  • zemin
  • film & dizi
  • edebiyat
  • felsefe
  • sanat
  • müzik
  • dijital kültür
  • tiyatro
  • deneysel
YouTube
  • Home
  • Edebiyat
  • Körlük: Bir Salgın mı, Bir Uyanış mı?

Körlük: Bir Salgın mı, Bir Uyanış mı?

Yazar: Efra Geçer
körlük kitabı

“Sarı ışık yandı” diyerek kitaba başlar José Saramago. Trafik ışıklarında bir adam aniden kör olur ama bu körlük, bilinen körlükten farklıdır. Adamın dünyası karanlık bir körlükle değil, beyaz bir körlükle karşılaşır. Diğer kahramanlarla tanışmamız için ilk kör, bir göz doktoruna gider. Roman burada şekillenmeye başlar. Doktor, doktorun karısı, yaşlı adam, gözlüklü kız ve çocuk olarak karakterler bir bir romana dahil olur. Romandaki karakterler sıra gözetmeksizin kör olmaya başlarken bu durum birden tüm ülkede bir salgın olarak yayılmaya başlar. Hükümet bu duruma müdahale eder ve bu salgını “beyaz körlük” olarak nitelendirir. Hükümet bir karar verir: Salgından etkilenen herkesi tek bir yerde toplama kararı alır. Yazar, insanlığa dair sorgulamalara burada başlar: Ahlak nedir? Vicdan nedir? İnsan ne kadar bencildir?

Körlüğün Kontrol Altına Alınmaya Çalışılması

Hükümet, körlüğün nasıl bulaştığını saptayamaz ve tek çözüm yolunun, körlük yaşayan ya da körlerle aynı ortamda bulunmuş insanları izole etmek olduğunu düşünür. Yani bir karantina başlatır. Karantina için en uygun toplanma alanı düşünülürken, Saramago burada bize çok ironik bir mesaj verir: Körleri toplamaya en uygun bina, terk edilmiş bir akıl hastanesi olur.

Tek Kör Olmayan İnsan: Doktorun Karısı

Hükümetin salgınla ilgili bir tezi vardır: Kör olanlarla bir arada olanlara da körlük bulaşır. Bu nedenle onları da karantinaya almaya karar verir. Ancak tüm kitap boyunca kör olmayan bir karakter vardır: O da göz doktorunun karısıdır. Hiçbir zaman kör olmaz ama körmüş gibi davranır. Kitap boyunca onun neden kör olmadığını anlamayız. Ancak neyi temsil ettiğini Jose Saramago bize çarpıcı bir şekilde anlatır. Doktorun karısı, insandaki iyiliğe, vicdana ve ahlakın varoluşuna dair romanda bir ışıktır.

Körlerin Toplanması ve Akıl Hastanesi

Körler tek tek evlerinden alınır ve akıl hastanesine getirilirler. Burada insanlığın sınavı başlar. Beyaz körlük yaşayarak nötrlenen insan, artık kendi yolunu yeniden çizecektir. İyilik mi? Erdem mi? Saldırganlık mı? Kötülük mü? Saramago burada distopyasını konuşturur ve insanın en vahşi hallerini bize yansıtır. Açlık karşısında insanlığın tutumu, tecavüzler, eziyetler, saldırılar, vicdansızlıklar gözlerimizin önüne serilir. Zorbalar, kurbanlar ve otoriteye itaat edip düzeni koruyanlar… Saramago, bu durumları o kadar can alıcı şekilde betimler ki her bir sahne gözlerimizin önünde canlanmayı başarır. Bizi kötülüğün sınırsızlığıyla karşı karşıya getirir. İnsanın “uygarlık” denen maskesinin ne kadar kırılgan ve sahte olduğunu görürüz.

Karakterlerin İsimlerinin Olmayışı

Jose Saramago kitapta hiçbir isme yer vermez. Hiçbir karakterin ismi yoktur. Saramago bu anlatım tarzını özellikle seçmiştir. Bunun sebebini şu şekilde yorumlamak mümkündür: Körlükle nötrlenen insan, isimsizlikle de eşitlenir. Hiçbir ismin, soyun, unvanın etkisi kalmaz. Herkes, aynı insanlık çizgisinde yeniden buluşur.

Sonuç: Beyaz Körlüğün İnsana Tuttuğu Ayna

Jose Saramago, Körlük ile bize sadece bir duyu kaybını değil, insanın içindeki vicdanın, ahlaki değerlerin ve toplumsal kuralların yıkılışını anlatır. Görmenin sadece gözle değil, kalple ve erdemle olduğunu bize kanıtlar. Romanın sonunda karakterler görme yetilerini kazansa da dikkat edilmesi gereken nokta, bu süreçte neleri yitirdikleridir. İnsanlığın hangi sınavlardan geçtiği ve bu sınavlarda nasıl kaldığıyla yüzleşmemiz, yazarın bize verdiği en önemli mesajdır. Yazar bize şu soruyu yöneltir: Görmek için sadece göz yeterli midir? Bu sorunun cevabı zihnimizde dolanırken, Saramago’nun da kitabın başında dediği gibi: “Bakabiliyorsan, gör. Görebiliyorsan, fark et.”

Kaynakça

Saramago, José. *Körlük*. Çev. Işık Ergüden. Kırmızı Kedi Yayınları, 2015.

Tags: Edebiyat İnceleme

Post navigation

Previous Coelho’nun Yumuşak Edebiyatı
Next Bryan Fuller’dan Hannibal: Ay Işığında Daha Siyah

Trending

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi? Long wall sculpture made of blue-gray slate tiles arranged in a grid, with small black bird figures perched along the top edge. 1

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi?

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti Old paperback edition of Halil Cibran's 'Ermiş' resting on a sunlit, worn table beside a coffee cup and delicate white blossoms. 2

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster? Person sits cross‑legged in a doorway of a dim room, reading near tall bookshelves and a bright window with curtains. 3

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster?

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü? Green hardcover book with a psychedelic concentric circle design stands upright on a wooden desk, flanked by a warm desk lamp and a mug of tea. 4

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü?

Sencer Gülün, Dört Farklı Eser Serisiyle Guga Contemporary’de Abstract orange painting with two distorted figures; left figure raises an arm in a chaotic gesture, right figure sits with a bowed head. 5

Sencer Gülün, Dört Farklı Eser Serisiyle Guga Contemporary’de

Tepki Abstract grayscale photo with curved white light trails and motion blur across a dark background. 6

Tepki

İlgili İçerikler

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti Old paperback edition of Halil Cibran's 'Ermiş' resting on a sunlit, worn table beside a coffee cup and delicate white blossoms.

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü? Green hardcover book with a psychedelic concentric circle design stands upright on a wooden desk, flanked by a warm desk lamp and a mug of tea.

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü?

Anne Carson: Antik Yunan’dan Modern Edebiyata Black-and-white portrait of a serious older woman in a suit, looking straight ahead.

Anne Carson: Antik Yunan’dan Modern Edebiyata

Kaveh Akbar “Şehit” Romanı Üzerine İnceleme Book cover for Şehit! by Kaveh Akbar on a bright yellow background with a mounted warrior and a large red sun, plus a seal in the corner.

Kaveh Akbar “Şehit” Romanı Üzerine İnceleme

Ahlak Nerede Başlar? John Steinbeck – Cennetin Doğusu Copy of John Steinbeck's East of Eden standing on a rustic wooden table with a bouquet, mug, and vintage books in a sunlit countryside setting.

Ahlak Nerede Başlar? John Steinbeck – Cennetin Doğusu

Beden: Gerçekten Bir Başyapıt mı? Book or magazine titled 'LIFE' by David Szalay resting on a colorful, weathered desk with a vase of bright flowers nearby and a retro rotary phone in the corner.

Beden: Gerçekten Bir Başyapıt mı?

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi? Long wall sculpture made of blue-gray slate tiles arranged in a grid, with small black bird figures perched along the top edge. 1

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi?

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti Old paperback edition of Halil Cibran's 'Ermiş' resting on a sunlit, worn table beside a coffee cup and delicate white blossoms. 2

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster? Person sits cross‑legged in a doorway of a dim room, reading near tall bookshelves and a bright window with curtains. 3

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster?

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü? Green hardcover book with a psychedelic concentric circle design stands upright on a wooden desk, flanked by a warm desk lamp and a mug of tea. 4

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü?

Sencer Gülün, Dört Farklı Eser Serisiyle Guga Contemporary’de Abstract orange painting with two distorted figures; left figure raises an arm in a chaotic gesture, right figure sits with a bowed head. 5

Sencer Gülün, Dört Farklı Eser Serisiyle Guga Contemporary’de

Tepki Abstract grayscale photo with curved white light trails and motion blur across a dark background. 6

Tepki

Anne Carson: Antik Yunan’dan Modern Edebiyata Black-and-white portrait of a serious older woman in a suit, looking straight ahead. 7

Anne Carson: Antik Yunan’dan Modern Edebiyata

Haber bülteni

Son Yazılar

  • Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi?
  • Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti
  • Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster?
  • Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü?
  • Sencer Gülün, Dört Farklı Eser Serisiyle Guga Contemporary’de

Öneriler

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi? Long wall sculpture made of blue-gray slate tiles arranged in a grid, with small black bird figures perched along the top edge.

Christian Boltanski: Bir İnsanın Bütün Hayatı Birkaç Kutunun İçine Sığabilir mi?

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti Old paperback edition of Halil Cibran's 'Ermiş' resting on a sunlit, worn table beside a coffee cup and delicate white blossoms.

Halil Cibran’dan Hayata Dair 7 Öğreti

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster? Person sits cross‑legged in a doorway of a dim room, reading near tall bookshelves and a bright window with curtains.

Gösterişçi Tüketim: Bazı İnsanlar Neden Daha Pahalı Olduğu İçin Bir Şeyi Daha Çok İster?

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü? Green hardcover book with a psychedelic concentric circle design stands upright on a wooden desk, flanked by a warm desk lamp and a mug of tea.

Kimsenin Hatırlamadığı Bir Dünyada İyi İnsan Olmak Mümkün mü?

  • Kullanıcı Sözleşmesi
  • Bize Ulaşın

©SanatsalHareketler2026