Mitolojik bir kökene sahip olan Theseus’un gemisi paradoksu antik yunan kahramanı Thesus’a dayanır. Bu yazımızda bu paradoksu ele alacağız. Yunan tarihçi ve yazar Plutarhos’un biyografi dizisini içeren kitabında Theseus’un hayatı detaylı bir şekilde aktarılmıştır.
Theseus Kimdir?
Atina’nın genç prensi Thesus, Annesi Aethra tarafından krallıktan uzakta büyütülür. Reşit olduğunda ise gerçek kimliği ona söylenmiş ve Atina tahtının varisi olarak doğuştan gelen hakkını talep etmek için yola çıkmıştır. Atina’ya gelen Thesus, önce tahta layık olduğunu kanıtlamanın yollarını bulmaya çalışır. Kral Aegeus, Girit kralı Minos’a bir savaşı kaybeder ve korkunç bir haraç ödemek zorunda kalır. Yedi kız ve yedi oğlan Kral Minos’a teslim edilir. Theseus her yıl kral Minos’a teslim edilen bu yedi erkek çocuktan biri olmak için gönüllü olmuştur. Asıl amacı ise Minatour’u öldürmek ve çocukları kurtarmaktır.
Theseus ve Adriane
Theuses, bu zorlu görevden geri dönebilirse geminin beyaz yelkenleri göstereceğine söz vermiştir. Eğer ölürse yelkenler siyahı gösterecekti. Theseus’un Gemisi olarak bilinen gemi ile Thesus, Girit’e doğru yola çıka. Theseus’un burada Girit prensesi Ariadne ile tanışması ve birbirlerine aşık olması anlatılır.
Adriane , Theseus labirente girmeden önce ona iplik bir yumak ve bir kılıç verir. Theseus yaratığı öldürmek için kılıcı ve labirentten çıkmak içinde ipi kullanır. Diğer çocuklar ve Adriane de alıp kral Minos anlamadan Atina’ya doğru yola çıkarlar.
Yolda Theseus’un gemisi Naxos adasında durmuştur. Buradan sonrasında hikayenin birçok versiyonu vardır. Adriane’nin geride kaldığı; Thesus’un onu almadan Atina’ya gittiği ve Adriane’nin daha sonra Dionysos ile evlendiği de bunlar biridir. Bir şekilde Theseus yelkenin rengini değiştiremez ve siyah kalır. Siyah yelkenleri gören Kral ise kendini uçurumdan aşağı atar.
Theseus’un Gemisi Paradoksu nasıl ortaya çıktı?
Plutarch Theseus’un gemisi ile ilgili şöyle diyor; Theseus’un [Girit’ten] döndüğü geminin otuz küreği vardı ve Demetrius Phalereus’un zamanına kadar Atinalılar tarafından korunmuştu . Çürüyen eski kalasları alıp yerine yeni parçaları koydular; öyle ki bu gemi, büyüyen şeylere ilişkin mantıksal soru için filozoflar arasında kalıcı bir örnek haline geldi; bir taraf geminin aynı kaldığını, diğer taraf ise aynı olmadığını ileri sürüyordu.
Bu durumda gemi hala Thesus’un gemisi sayılır mı yoksa başka bir gemi haline mi gelmiştir? Paradoks , geminin parçalarının değişmesine rağmen geminin aynı gemi olup olmadığı sorunsalı üzerine döner ve filozoflar için tartışma konusu olur.
