Bir insan dış dünya ile bağlantısını kesebilecek ne yaşamış olabilir? Penceredeki Kadın, odak noktasına aldığı bu soru ile aslında oldukça derinlikli ama eksik kalmış bir film. Aylar evvel izlediğim bu filmi, geçen gün arşivimde fark ettiğim John Corey Whaley’in “Highly Illogical Behavior” isimli romanı hatırlattı. Roman ile ilgili bilgisi olmayanlar için ortak noktaları olarak agorafobi diyebiliriz. Agorafobi hastalığı sık sık filmlerde ve dizilerde ele alınıyor. Bu açıdan Penceredeki Kadın aslında çok güçlü bir tema etrafında şekilleniyor.
Penceredeki Kadın ne anlatıyor?
Yazının bundan sonrası spoiler içermektedir. Film, bilmeyenler için AJ Finn’in “The Woman in the Window” isimli romanından uyarlandı. Finn’in romanlarında genel olarak polisiye temalar işleniyor. End of Story romanı da yine bu minvalde bir yapıya sahip. Ancak romanlarındaki en belirgin şey; kesinlikle bunların sinemadaki yansımasını görmek adına yazılmış olması. Tempo olarak romanda daha yavaş bir anlatım hakim ancak ana karakterin detayları filme göre daha iyi çizilmiş. Hem filme dönüşürken yapılan eklemeler çıkarmalar ile ilgili olarak hem de Anna karakterinin düşünce biçimi olarak, kitap daha iyi bir bakış açısı sunuyor. Ancak filme haksızlık da etmek istemem başta da söylediğim gibi filmin konusu çok güçlü ancak güçlü konusu kadar iyi işlenmiş bir hikaye kurulamamış diyebilirim. Seyirlik olarak sürükleyici ve sıkılmadan izlenilebilecek filmlerden. Bütünü ile ele alındığında ise çok fazla eksiklikleri var.
Agorafobi
Filmimiz Anna Fox isimli kadının, yaşadığı kaygı bozuklukları ile asla evinden dışarı çıkamadığı bir imaj çizerek açılıyor. Çocuk psikoloğu olan Anna, New York’ta kedisi ile birlikte yaşayan bir kadın. Yaşadığı agorafobi hastalığı nedeni ile de tedavi sürecinde. Anna, zamanının çoğunu evinde kapalı alanda, kült filmleri izleyerek geçiriyor. Alfred Hitchcock’un ”Arka Pencere” filmi ile eş zamanlı bakış açısı önemli ayrıntılardan. Bu etki romanda daha net bir şekilde aktarılıyor. Dış dünya ile bağlantısı ise sanal dünya ile sınırlı. Kocası Ed ve kızı Olivia ile de telefonda konuştuğunu görüyoruz.
Alistair ve Jane Russell çifti, Anna’nın karşındaki binaya taşınan bir aile. Anna, onların 16 yaşındaki oğulları olan Ethan Russell ile tanışıyor. Ethan, görünürde kırılgan ve sorunları olan bir çocuktur. Anna için bu durum, çocuk psikoloğu da olması ile birleşince ekstra bir şefkate dönüşüyor. Yalnız başına yaşayan bu kadının alt katında da evini kiraya verdiği David isimli kiracısı var.
Pencereden Görünen
Anna, bir gün pencereden dışarı bakarken sokağın karşısındaki evde işlenen bir cinayete tanık oluyor. Ölen kişi onun daha önce tanıştığı, sohbet ettiği yani evine gelen birisi. Bu andan itibaren filmin ana yapısı da şekillenmeye başlıyor.
Anna, Ethan’ın biyolojik annesi olan Katie ile tanışmış ve onunla evinde sohbet etmiştir. Ancak Katie, onun zihninde Alistair’in karısı Jane Russell olarak yer etmiştir. Bu filmin önemli dinamiklerinden biri. Jane Russell, Ethan’ın üvey annesidir. Anna bu cinayetin işlendiğini öğrendiği andan itibaren harekete geçer. Ancak ne polisler ne de kiracısı ona inanmamaktadır. Jane Russell da zaten hayattadır. Bu noktadan itibaren Anna, söylediklerine güvenilmeyen, kafası karışık, psikolojik sorunları olan bir imajla sunuluyor sahnelerde.
Filmin doruk noktasında da onun travmasına ortak oluyoruz. Anna’nın yaşadığı psikolojik sorunun temelinde, onda agorafobik semptomların ortaya çıkmasına neden olan travmatik deneyimin ne olduğunu görüyoruz. Ed ve Olivia araba kazasında ölmüşlerdir. Yaşadığı bu sarsıcı olayın etkisi ile ana karakterimiz, kendini güvenli bir alana taşımış ve dış dünya ile ilişkisini sınırlandırmıştır. Tüm bu illüzyona rağmen Anna’nın gördüğü şey gerçektir. Sosyopat dürtülerini gizleyen Ethan Russell, Katie’ye saldırmıştır ve artık hedefinde Anna vardır. Onun acımasız saldırısından kurtulan Anna ise finale umutlu bir şekilde veda etmektedir.
Finaldeki Ethan ve Anna arasındaki tüm kovalamaca kaçış sahneleri neredeyse bir Stephen King’in anlatım edası ile oluşturulmuş diyebilirim.
Kapanan Bilinç
Herhangi bir travmatik deneyimden sonra onun üstünü örtme, yok sayma eylemi genel olarak deneyimin şiddetine göre değişkenlik gösteren bir olgu. Hayatınızdaki en önemli olarak nitelendirdiğiniz insanları kaybetmeniz ise oldukça ciddi bir durum. Bunun aniden ve bir kaza şeklinde gerçekleşmesi; kendini suçlu hissetmesi ile de birleşince Anna’nın yaşadığı tüm sorunsalları daha iyi anlayabiliyorsunuz.
Hayatımız boyunca aslında hiçbir şey tam anlamı ile kontrolümüz altında değildir ancak insanlar genel olarak her şeyin belirli ve kontrol altında olmasını tercih ederler. Burada bütün kontrol mekanizmasını harekete geçirici eylem olarak Anna, yaşadığı deneyim ile elinde tuttuğu tüm kontrolü kaybetmiştir. Ve onun için artık güvenli alan olarak tanımladığı evi ve kendince çevrelediği nesneleri, sınırlandırdığı insan ilişkileri ile kontrol altında bir dünya yaratmaya çalışmaktadır.
Roman ve film aynı şekilde finale taşınmıyor. Romanda, Anna’nın agorafobisini tetikleyen durumun yaşadığı travmatik deneyim ardından yaşadığı mahsur kalma sorunsalı oluşturuyor. İki gün boyunca tek başına bunu yaşaması çok önemli bir etken. Ancak filmde bu yapının aktarılmadığını görüyoruz.
Penceredeki Kadın sadece pencereden bakan bir kadının gözü ile değil ona bakan dış gözün gözü ile de aslında anlam olarak yazarın bakış açısından bütünleşen bir perspektifte duruyor.
Mavi Büyü
Filmin geneli boyunca yaratılan atmosfer hem dramatik olanı besleyici hem de mistik bir imaj oluşturuyor. Çoğunlukla tek mekanda geçmesine rağmen mekanda kullanılan nesnelerden, Anna’nın kişisel düzenine kadar her şey filmin dramatik yapısına uygun dizayn edilmiş. Bu açıdan Joe Wright’ın diğer filmlerinden ayrı tutabiliriz.
Film boyunca güçlü bir sorunsal olmasına rağmen sorulara yeterince önem verilmediğini düşünüyorum. Hem ana karakterin kendini ve dünyayı yeniden yaratan bir imajla karşımıza çıkmasında hem yaşadığı travmatik deneyimde hem de çözmeye çalıştığı cinayet meselesinde bu sorular aslında çok fazla. Anna’yı tüm yaşananların sonunda intihara sürükleyen deneyimin ne olduğunu görebiliyoruz ama onun bakış açısından hayata dair sorduğu sorulara ortak olamıyoruz.
İşte bu noktada yaratılan atmosfer ile içeriğin eş zamanlı bütünleşmediğini görüyoruz. Gerçekliğin doğasını irdeleyen bir ana karakter var. Yaşadığı travmatik deneyim sonucunda gördüğü, hissettiği illüzyonun, gerçekliğini sorgulama biçimi onun kullandığı diyaloglarla çok net ortaya çıkabilecek bir pozisyonda. Üstelik tek başına yalnız bir hayat biçiminde olan bir kadın bu. Ancak filmin senaryosunda bu anlatımın tercih edilmediğini daha yüzeysel bir karakter ve diyaloglar etrafında şekillendiğini görüyoruz.
Aynı zamanda ana karakterin hafızasında yer alan güçlü bir imgenin dönüşümünü söz konusu. Bu açıdan eşi ve çocuğunun ölümünü ”hatırladığı” anın sadece bir twist unsuru olarak kullanılması yerine buradaki öğelerin her biri de birer gizem unsuru olarak filmin içerisine eklenebilirdi; sadece bir telefon konuşması yerine. Maalesef bu hızlı tüketilebilir olarak nitelendirebileceğimiz filmler son dönemlerde çok yaygınlaşmaya başladı. Bu amaçlarla üretilen filmlerde de genel olarak çok fazla eksiklikler oluyor.
Finale doğru intihara sürüklenen ana karakterin agorafobisini yenmeye çalışan bir kadına evrilmesi ile karakter gelişimi ve dönüşümü de bu şekilde tamamlanmış oluyor. Bu noktada Amy Adams’ın oyunculuğunda yer alan küçük ayrıntıların, karakterin yaşadığı travmatik durumu net bir şekilde seyirciye geçirdiğini söylemekte yarar var.
