Mutlaka bilmeniz gereken 10 felsefi kelime! Genel olarak felsefe, toplum içerisinde karmaşık ve anlaşılması zor olarak değerlendirilir. Bu şekilde değerlendirilmesinin sebeplerinden biri, felsefe içerisinde kullanılan akademik terimlerdir. Felsefi kitaplar okurken anlamanızı kolaylaştırabilecek kelimelerin bir kısmını listemizde bulacaksınız. Felsefi kitapları, bu kelimelerin anlamlarını öğrendikten sonra daha net anlayacaksınız!
Cogito
René Descartes’in, felsefe ile ilgilenmeyenler de bile akıllarda kalmasına sebep olan sözü; ”Cogito ergo sum” yani ”Düşünüyorum, öyleyse varım”. Peki Descartes bu sonuca nereden varmıştı? Modern düşüncenin temellerini atarak klasik düşünme biçimini sorgulatan Descartes, bu sözü ile insanın tanımını ortaya koymaktadır.Aristotales’in tanımında geçen ”insan düşünen hayvandır” fikrine karşılık farklı bir perspektif sunmuş ve ”kuşku duyuyorum öyleyse düşünüyorum.Demek ki varım. Öyleyse ben varolan bir şeyim” tanımlamasına ulaşmıştır.
İdea
Bir başka düşünür Platon’a değineceğiz. Platon’un önemli bir kuramı olan formlar yani ”idealar” varlığı algılama biçiminden şekillenmiştir. Platon varlığı idealar ve görüngüler olarak ikiye ayırır. Gerçekten varolan idealardır. İdea, düşünülen zihinde şekillenen şeydir. Yaratıcı ve canlı bir evren modeli olarak aktarmıştır.Yazdığı diyaloglarında açıkça ortaya koydu idealar yani formlar kuramı ontolojik düzlemde real olandır.
Conatus
Spinoza’nın metodolojisinde önemli bir kavram olan Conatus, doğa da varolan her şeyin kendini var edebilme ve sürdürmeye olan çabasında ki etmendir. Spinoza’ya göre bu itici güç insanın da özünü oluşturur.
Toplumsal Sözleşme
Özellikle Tomas Hobbes, Jean-Jacques Rousseau ve John Locke tarafından geliştirilen toplumsal sözleşme ya da sosyal sözleşme, içinde yaşanılan toplumu oluşturmak adınan kişilerin ahlaki veya politik yükümlülüklerinin bir anlaşamaya bağlı olmasıdır. Burada önemli çıkış noktası elbette insanın mutluluğudur. İnsanın mutluluğa ulaşabilmesinin kesinlikle haklarının güvence altında olması ile mümkün kılanabileceği gerçeğinden doğmuştur.
Dasein
Mutlaka bilmeniz gereken 10 felsefi kelime listemizde önemli bir kelime: Dasein. Ontoloji alanında önemli çalışmaları olan Martin Heidegger’in anlayışında kullanılmıştır. Günlük dilde yaşam veya varoluş anlamlarına gelen kavram Heidegger ile insanın kim olduğuna ilişkin verdiği yanıt ile özel bir anlam verir. Kimsin sen? Bu soruyu varlık sorunu ile ilişkilendirir.İnsan dünyaya fırlatılmış ve varolan bir valıktır. Heidegger yaptığı soruşturmada doğrudan insanı değil Dasein tanımını kullanır. Yani Dasein’ın var olan fırlatılmışlığı bir seçimin değil zorunlu bir terk edilişin ürünüdür. Dasein’ın dünyayı anlama ve algılama çabası sürdürülebilir. Öğrenir veya üretibilir diyebiliriz. Ölüm kavramının olması ve bunun anlamlandıramaması sebebi ile Dasein tam olarak hayata yönelir ve varlığını şekillendirir. Eylemle bir bütün haline gelen varlık kendini zorunlu fırlatılmışlıktan kurtarabilir.Yani oluşturduğu seçimler ile Dasein artık bir varoluş oluşturabilmektedir.
Determinizm
Determinizme göre varolan her şey sistemli bir işleyişin ürünüdür. Olan tüm eylemler bir takım yasalarla belirlenmiştir.Kendi içerisinde de çeşitli türlere ayrılan determinizm, felsefi tartışmaların önemli bir sorunsalı olmuştur.
Ontoloji
Felsefenin bir dalı olan ontoloji, varlığın ve varoluşun doğası ile ilgili çıkarımlarla ilgilidir. Varlığın ne olduğu, varlıkların sınıflandırılması ve bunların incelenmesi ontolojinin alanıdır.
İdealizm
İdealizme göre var olan tüm her şey düşüncenin ürünüdür ve onun sayesinde varolmuştur. Bu düzlemde nesnel bir gerçeklikten söz edemeyiz. Düşünceden bağımsız olacak şekilde herhangi bir varoluş idealizme göre yoktur.
Metafizik
Metafizik, aslında bir kavram olarak anlamlandırılıp açıklanması ve sabit çizgiler ile değerlendirilmesi zor bir alandır. İnsanın varolduğu andan itibaren somut verilerle ortaya konulamayan bir takım olgulara merakı olmuştur. İşte bu noktada metafizik bu alanları karşılayan bir kavramdır. Fiziğin ötesinde anlamını taşıyan metafizik, felsefenin bir dalı olmak ile beraber araştırma ve sorunsalların fazla olduğu bir alandır.
Diyalektik
Mutlaka bilmeniz gereken 10 felsefi kelime listemizin sonuncusu diyalektik kelimesi. Tarihsel süreç içerisinde felsefi alanda diyalektik kavramına çeşitli anlamlar yüklenmiştir. Tez ve antitez kavramlarını özünde barından diyalektik, argümanı elde etmede kullanılan bir yöntemdir. Bir kavram olarak karşımıza çıkan diyalektik, düşünme biçimi olmasının yanı sıra mantığı ve araştırma yöntemini de içine alır.
